روایت ناپدیدشدگان؛ چه بر سر چپهای ایرانی در شوروی آمد؟
تاریخ ایرانی: حزب کمونیست ایران مجمعی برای گردهم آمدن خطشکنانی بود که برای نخستین بار در رهروی آرمان کمونیسم تشکیلاتی ایرانی به راه انداختند و شدند پیشقراولان چپگرایی در ایران. «افرادی عمدتاً از گروههای تهیدست و فرودست جامعه و اهل حرف گونهگون، اما عمدتا از کارگران.» دلبستگان مرام اشتراکی که چون در دهلیز تشکیلات امنیتی شوروی استالینی گرفتار آمدند، ره به جایی نبردند جز اردوگاههای اجباری استالین و مرگی خاموش زیر چکمههای پلیس مخفی شوروی، که برادر بزرگتر را غم این تودۀ سادهدل نبود. روایتی مستند به اسناد تازهیاب و منتشرنشده از سرنوشت این کمونیستهای دلداده که مهاجرت به سرزمین شوراها واپسین عزیمت زندگیشان شد، موضوع مقالهای است از تورج اتابکی که در قالب پروندۀ «سالگرد تاسیس حزب توده» در شمارۀ اخیر مجلۀ «اندیشه پویا» به چاپ رسیده است. مقالهای که در کنار آن دو نامۀ منتشرشدۀ احسانالله خان دوستدار به استالین نیز به چاپ رسیده است؛ نامههایی از سر استیصال و بیپناهی به رهبر کشوری که کعبۀ آمال چپهای دوران بود.
